|
الله رادر اين تصوير ببينيد | ||
|
| ||
متمدنان بی فرهنگ
امروزه جوامعی وجود دارند که عوام در نگاه اول درباره آنها چنین می پندارند که در شاخه های مختلف علوم، گوی سبقت را از دیگران ربوده اند و در این زمینه پیش می تازند . این جوامع که در اروپا واقعند دارای شهرهایی مدرن هستند و این مدرنیزاسیون از پیشرفت در تکنولوژی آنها نشأت گرفته است . با این حال این جوامع از نظر فرهنگی در سطح بسیار پایینی قرار دارند و جهالت آنها هر از چند گاهی از میان اخبار، خود را هویدا می کند و به بشریت می آموزد که مردمانی متمدن با آن سطح تکنولوژی تا چه حد ممکن است در علوم انسانی دچار جهل و نادانی باشند .
یکی از مصادیق نادانی مردمان متمدن اروپا در علم تاریخ است . هر کس که به مطالعه تاریخ بپردازد متوجه خواهد شد که راست و دروغهای فراوانی در آن وجود دارد و تشخیص این راست و دروغ نیز خود یک علم پیچیده است که محققین تاریخ را به خود مشغول کرده است . با اینکه این مسأله در علم تاریخ کاملا بدیهی است ولی مردمان متمدن اروپا که از این نظر در جهالت و تعصب به سر می برند با وضع قوانینی، بر آن شده اند تا محققین تاریخ را تنبیه و مجازات کنند و با زور به آنها بفهمانند که تحقیقاتشان نباید مخالف مواردی باشد که اروپای مدرن درباره آنها متعصب است . به بیان دیگر اگر نتیجه تحقیقی نشان دهد که تفکر اروپایی غلط است نباید به آن اجازه انتشار داده شود زیرا مردم متمدن اروپا دوست دارند دروغها را باور کنند و همچنان نادان بمانند . بدین جهت باید محقق چنین تحقیقی مجازات گردد زیرا او تلاش کرده تا اروپاییها را از نادانی برهاند .
از مواردی که می تواند مصداق بارز اقدام فوق باشد می توان به مسأله هولوکاست اشاره کرد . اروپایی های متمدن درباره این مسأله که فاصله زمانی زیادی نیز تا دوران حاضر ندارد تصمیم گرفتند تا با وضع قوانینی هر محققی که قصد تحقیق در این باره داشته و نتیجه تحقیقش بر خلاف تعصبات آنها باشد را مجازات کرده و به زندان افکنند . بعد از اینکه مردمان متمدن اروپا با این عمل خود اصول بدیهی علم تاریخ را زیر پا گذاشتند بر آن شدند تا این جهالت و تعصب را با وضع قوانین دیگری بسط دهند و این بار نوبت فرانسویان شد تا در این نادانی از دیگر اروپاییان پیشی گیرند . طبق قانون جدید مجلس فرانسه هیچ کس حق ندارد درباره تاریخ ارامنه دست به تحقیق در تاریخ بزند مگر اینکه نتیجه تحقیقش منطبق بر تعصبات اروپایی ها باشد در غیر این صورت مجازات خواهد شد و به زندان خواهد افتاد :
( روز پنجشنبه، 12 اکتبر، پارلمان فرانسه طرحی را به رای گيری گذاشت که در صورت تبديل به قانون، اجازه آن را می دهد تا کسانی که کشته شدن ارامنه ساکن ترکيه در جريان جنگ اول جهانی را نسل کشی ندانند تحت تعقيب قانونی قرار گيرند و مجازات شوند.
براساس اين طرح، انکارکنندگان نسل کشی ارامنه ممکن است به يک سال حبس و پرداخت 45 هزار يورو جريمه نقدی محکوم شوند ).
منبع : سایت بی بی سی فارسی ( پنج شنبه 12 اکتبر 2006 میلادی مسیحی )
این موارد می تواند ردی بر تفکر آن عده باشد که فکر می کنند هر قومی که از نظر تکنولوژی پیشرفت کرد الزاما ایدئولوژی صحیحی نیز دارد و راه صحیح زیستن را می داند .
lمنبع:آراء ونظرات ديني
ربنا
رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلاَ تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلاَ تُحَمِّلْنَا مَا لاَ طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَآ أَنتَ مَوْلاَنَا فَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ
رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنزَلَتْ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ
ربَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ
رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلإِيمَانِ أَنْ آمِنُواْ بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الأبْرَارِ
رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَى رُسُلِكَ وَلاَ تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّكَ لاَ تُخْلِفُ الْمِيعَادَ
رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَـذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ وَلِيًّا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنكَ نَصِيرًا
رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ
رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ
رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ
رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَتَوَفَّنَا مُسْلِمِينَ
رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
رَبَّنَا إِنَّكَ آتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلأهُ زِينَةً وَأَمْوَالاً فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَ رَبَّنَا اطْمِسْ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَلاَ يُؤْمِنُواْ حَتَّى يَرَوُاْ الْعَذَابَ الأَلِيمَ
رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء
رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا
رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ
رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ
رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا
رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَّحْمَةً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِيمِ رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدتَّهُم وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالْإِيمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنَا غِلًّا لِّلَّذِينَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّكَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ
رَّبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ
رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا وَاغْفِرْ لَنَا رَبَّنَا إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
رَبَّنَا أَتْمِمْ لَنَا نُورَنَا وَاغْفِرْ لَنَا إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
۲) در اسلام معتبر ترین مدرک دینی قرآن است که متن آن عاری از خطا وتناقض در طول 23 سال بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده و بعد از گذشت بیشتر از چهارده قرن به دوراز تحریف به جا مانده است. بنابراین هر حدیث و روایتی که مخالف متن قران باشد از درجه اعتبار ساقط می گردد.
اللَّهُ الَّذِي أَنزَلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ وَالْمِيزَان4۳) اسلام آیین رحمت واخلاق نیک است و پیامبر بزرگوار آن برای رحمت بر تمامی جهانیان و به کمال رساندن ارزشهای اخلاقی فرستاده شده است. بطور نمونه می توانید 30 نمونه از آموزشهای اخلاقی قرآن را درهمین سایت ، در قسمت مقالات و در صفحه پنجم مقاله قرآن در روزگار نو مشاهده فرمایید.
وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ. 5۴) اسلام هر گونه تروریسم یا تجاوز به حقوق غیر مسلمانان را نفی می کند و هیچ گونه تعرضی به آنها را مجاز نمی شمارد و مسلمانان تنها دربرابر نیروی نظامی که برای جنگ با آنها آمده اند اجازه مبارزه مسلحانه دارند.
فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْاْ إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلاً. 6۵) اسلام هیچ کس را بر دیگری جز در سایه دانش و تقوی برتری نداده است.
هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ. 7 إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ. 8۶) اسلام در اجرای عدالت پافشاری بسیار دارد بطوریکه مسلمانان موظف به رعایت عدالت حتی در برابر دشمنان خود می باشند.
وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ 9۷) اسلام هیچ فرد یا طبقه خاصی را حاجب و پرده دار میان مردم و خداوند قرار نداده و هر انسانی می تواند مستقیما به عبادت خداوند پرداخته ، راه بندگی پروردگار و کمال انسانی را بپیماید.
وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُواْ لِي وَلْيُؤْمِنُواْ بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ 10 فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوهُ 11۸) اسلام تاکید بسیار بر حفظ سالم چهارچوب خانواده دارد و حقوق زنان را مانند مردان محترم شمرده و درمورد ایشان به نیکی واحترام سفارش نموده است. در عین حال به اعتبار توانایی جسمانی مردان سرپرستی خانواده را بر عهده ایشان سپرده که اگر توانایی و شرایط مدیریت وسرپرستی را از دست دهند این مقام از ایشان سلب می گردد. بطور مثال تامین مخارج زندگی ، آسایش وامنیت خانواده از وظایف این سرپرستی است.
وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ. 12 وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ 13 الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاء 14۹) اسلام فهم دین را مخصوص طبقه خاصی قرار نداده است. راه درک معارف واحکام خدا برای همه کوشندگان باز است و اجتهاد آزاد در اسلام باعث می شود احکام در عین موافقت با نص قرآن و سنت رسول با شرایط زمانی و مکانی سازگار گردند. نتیجه اجرای این روش انتخاب بهترین سخن و نظر فقهی است.
فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ 15۱۰) اسلام مسلمانان را از پراکندگی و تفرقه باز می دارد و کتاب قرآن را وسیله اتحاد و یکدلی مسلمانان معرفی می نماید.
وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ 16--------------------------------------------------------------------------------
1:[یوسف 40] 2:[الانبیاء23 ] 3:[الاحزاب2 ] 4:[الشوری 17] 5:[الانبیاء 107] 6:[النساء 90] 7:[الزمر 9] 8:[الحجرات 13 ] 9:[المائده 8] 10:[البقره 186]11: [فصلت 6] 12:[النساء 19] 13:[البقره 228] 14:[النساء 34] 15:[ الزمر 18] 16:[آل عمران 103]
منبع:قرآنيان
منبع :روچنه
ن:( کاترینا ممسی( و: گۆران عهلى مهولود:
ئاماژه:
یوهان وڵفانگ فۆن گۆته ؛ (Johan Wolfgang Von Goethe) ؛
گهورهترین شاعیرى ئهڵمانییه که به بهرههمه فره و گرانبههاکانى جێگایهکى له نێو گهوره شاعیرانى جیهاندا قۆرخ کردووه. یهکێک له رووداوه سهرسوڕهێنهرهکانى ژیانى کارتێکردنى بووه له کولتور و ژیارى ئیسلامى و ئێرانى و ههروهها دیوانى (رۆژئاوایى - رۆژههڵاتى) ئهو که له نێو کهسانى خاوهن ئهدهبدا بهنرخترین بهرههمى ئهو دێته ههژمار، بهرههمى گهشتى رۆحانى ئهوه بۆ رۆژههڵات. ئهوهى دواتر دهیخوێننهوه گوڵبژێرێکه له وتارى خاتوو (ممسین) که کارتێکردنى گۆته له ئیسلام و بهتایبهت له قورئان پیشان دهدات. خاتوو (ممسین) له ئێستادا مامۆستاى زانکۆى ئیستانفۆردى کالیفۆڕنیایه و کتێبێکى به ناونیشانى (گۆته و ئیسلام)ى له ساڵى (2001)دا بڵاو کردۆتهوه.
چۆنێتى تهعامول و پهیوهندیى گۆته لهگهڵ ئیسلامدا هێنده سهیر و سهرسوڕهێنهره که شایستهیه به شێوازێکى زانستى و ورد ئهو کهشه ههڵسهنگێنین. خۆشهویستى گۆته بۆ ئیسلام دهروونى بووه و له بنهما ئاساییهکان بهدهربووه. گۆته له قۆناغه جیاوازهکانى ژیانیدا خۆشهویستیى بۆ ئیسلام دهربڕیوه.
یهکهمین چرۆى ئهم خۆشهویستى و داگهڕانه بۆ ساتهکانى لاوێتیى گۆته واتا تهمهنى (23) ساڵى گۆته دهگهڕێتهوه، که مهدحێکى ئێجگار قهشهنگ و جوان له وهسفى پێغهمبهرى ئازیزى ئیسلام دههۆنێتهوه. له تهمهنى (70)ساڵیشدا به ئاشکرا ئهوه رادهگهیهنێت که لهو ئهندێشهیهدا بووه که ههموو شهوێکى شهوانى قهدر که قورئانى تێدا دابهزیوه به زیندوویى راگرىَ. ئهم مهوداى کاتییه، واتا نێوان (23) تا (70) ساڵى خولێکى درێژخایهن له ژیانى گۆته لهخۆ ئهگرێت، که ئهم هۆنهره ئهڵمانییه به چهند شێوهیهکى جیاواز خۆشهویستیى خۆى بۆ ئیسلام پیشان دهدات. داگهڕانى گۆته بۆ ئیسلام زیاتر له ههر شتێکى تر له دیوانى (شهرقى)دا دهردهکهوێت. ئهم بهرههمه ناوازه له تهنیشت بهرههمى بهپێزى گۆته (فاوست) له گرنگترین بهرههمهکانى ئهو دێته ههژمار ... یهکێک له بهیته سهرسوڕهێنهرهکانى ئهم دیوانه، بهیتێکه که شاعیر تێیدا شیمانهى موسڵمانبوونى خۆى رهت ناکاتهوه.
سهردهمى گۆته هاوکات لهگهڵ ئهو سهردهمهدا بووه که تا رادهیهک پرۆسهکانى پێشوو بۆ پاسیڤ وێناکردنى ئیسلام رووهو پووکانهوه دهچوو. سهدهکانى پێش سهردهمى گۆته بانگهشهى ئێجگار فراوان دژى ئیسلام له رۆژئاوا بازاڕى ههبوو. ههڵوێستى گۆته بهرامبهر ئیسلام ئهگهرچى گرنگیى خۆى ههیه، بهڵام به ئهوهوه پهیوهست نهبوو، چونکه کهشى رۆشنگهرى و گرنگى هزرى تهحهمولکردنى بیروباوهڕانى کهسانى تر لهو سهردهمهدا، بوبوو به فاکتهر که سفرهى دادوهرییه ناڕاستهکانى پێشوو بپێچرێنهوه.
خۆشهویستیى گۆته بۆ رۆژههڵات داگهڕانێکى دهروونى بوو و بهم هۆیهوه ههوڵى دا تا ئهو جێیهى بۆى ئهکرىَ و دهرفهتى ههیه لهمهڕ رۆژههڵات زانیارى کۆبکاتهوه. سهرهتاترین چرهوهیهک که مهیلى ئهو بۆ ئیسلام پیشان دهدات، دهگهڕێتهوه بۆ ساڵى (1772). ئهم چرهوهیه له نامهیهکیدا که بۆ مامۆستاکهى (گۆتفرێد هردر) دهنووسێت، روون و ئاشکرایه. دهمهوىَ بۆ تۆ وهک موسا "د خ" له قورئاندا دۆعا بکهم، لهو جێیهدا که دهفهرموێت :( رَبِ اشْرَحْ لِی ێَدْڕی).
گۆته ئهم ئایهتهى نێو قورئانى یاداشت کردووه، بهڵام کاتێک دهتوانین تێگهیشتنى گۆته لهم ئایهته دهرک بکهین ئهوهى ماوه بیخوێنینهوه :(ۆێسِرْ لِی ڕَمْڕی * ۆاحْلُلْ عُقْدَهً مِنْ لِسَانِی). گۆته لهمهڕ قهشهنگى و ئیعجازى زمانهوانیى قورئان ههستێکى لێوانلێو کارتێکراوى ههبوو. له یاداشتهکانى خۆیدا بۆ دهرکى باشتر له دیوانى شهرقى له وهسفى قورئاندا بهم شێوهیه دهنووسێت (رێبازى قورئان بههێز و گهوره و دهوڵهمهند و ئاوێته به راستییهکى قووڵه). ههرکهس زمانى گۆته بناسێت، دهزانێت ئهو دهستهواژهى (حهقیقهتى بێ وێنه) له ههموو جێیهکدا بهکار نابات، مهگهر ئهو بهرههمه شاکارێکى گهوره بێت. ئهگهر خوێندنهوهکانى گۆته لهم سهردهمهدا ههڵسهنگێنین، تێدهگهین که ئهو بهنیاز بووه زمان و نووسینى عهرهبى فێر ببێت. ههمدیسان لهنێو ئهم خوێندنهوانهدا چاومان به چهند لاپهڕهیهکدا ههڵئهتهقىَ که یاداشتهکانى گۆته له ههندێک ئایهتى قورئان (وهرگێڕانى مگرلین و وهرگێڕانى مارسى سى) پیشان دهدات. گۆته له (10)سورهتى قورئان ههندێک ئایهتى یاداشت کردووه، ئهم ئایهتانه ئایهتانێکى زۆر قهشهنگ و سهرسوڕهێنهرن و له نێویاندا دهتوانرىَ ههندێک پهند و وانه و فێربوونى بنچینهیى ئیسلام ببینرێت. ههندێک لهم فێرکردنانه لهگهڵ ئهندێشه و هزرى گۆتهدا ئێجگار سازگاره. بیروباوهڕى سهرهکیى گۆته گوزارشت لهوه دهکات که خواى گهوره له سروشتدا دهردهکهوێت و لهم رووهوهیه ئهم ئایهتانه یاداشت دهکات:
"رۆژئاوا و رۆژههڵات هى خوایه، کهوابوو روو له ههر جێیهک بکهیت ههر ئهو جێیه روو به خوایه، خودا رهحمهت و دانایى بىَ کۆتاییه" (115) سورهتى (البقره).
گۆته بیرۆکهى یهکتاپهرستى به گرنگترین سهوقاتى ئاینى ئیسلام دهزانێت.
یهکێکى تر لهو بابهتانهى که گۆته پێیهوه سهرقاڵه، ئهوهیه که خواى مهزن تهنها به یهک زمان و به یهک نوێنهر لهگهڵ خهڵکدا قسه ناکات، بهڵکو به ئامرازى له یهکترجیا لهگهڵ مرۆڤهکاندا قسان دهکات. بهم هۆیهوه ئایهتى (144)ى سورهتى (آل عمران) یاداشت دهکات:
(جگه لهمه نییه که موحهمهد پێغهمبهره و له پێش ئهو پێغهمبهرانێکى تر ههبوون که ئهگهر بمرێت یان بکوژرێت بۆ ئاینى پێشووترى خۆتان دهگهڕێنهوه.)
ههندێکى تر له یاداشتهکانى مهیل و سهرنجى گۆته بۆ کهسایهتى و کارتێکردنى حهزرهتى موحهمهد (د.خ) پیشان دهدات :کافرهکان دهڵێن بۆچى لهلایهن پهروهردگارهوه موعجیزهیهکى بۆ دانابهزێت؟ بڵىَ خواى گهوره ههرکهسێکى بیهوىَ گومڕاى دهکات و ههرکهسێک روو له دهرگاکهى بکات رێنمایى دهکات... (27 رعد)
گۆته مهفتونى ئهم خاڵه له قورئان بوو که پهروهردگار بۆ سهر ههر قهومێک نێردراوێکى ناردووه. ساڵى (1819) له نامهیهکیدا بۆ زانایهکى لاو دهنووسێت (راسته که خوا له قورئاندا دهڵێت ئێمه هیچ پێغهمبهرێکمان بۆ سهر هیچ قهومێک نهناردووه تهنها به زمانى قهومهکهى خۆى نهبێت).
له ساڵى (1827)یشدا له نامهیهکیدا بۆ کارلاین ئهم ئایهته له قورئان دههێنێتهوه (ئێمه هیچ پێغهمبهرێکمان جگه لهوهى به زمانى قهومهکهى قسه بکات، به پێغهمبهرى رهوانه نهکردووه ...) (4 ابراهیم)، ههروهها گۆته ئهم خاڵهى له گوتارێکیدا ساڵى (1828) به روونى خستۆته روو.
خوێندنهوهى گۆته بۆ قورئان (1772) سهوقاتییهکى پڕ بههاى به ئهو بهخشى، چونکه ئهو ئهنگێزهیهى له ناخدا سهوز کرد تا سهرقاڵ بێت به نووسینهوهى نمایشنامهى موحهمهدهوه، ئهگهرچى ئهم نمایشنامه ههرگیز دهرفهتى چوونه سهر شانۆى بۆ نهڕهخسا، بهڵام له بهشێکى ئهم نمایشنامهدا که گۆته یاداشتى کردووه، دهتوانرىَ چهندین چهمکى قهشهنگ و بنیاتنهر له ئاینى روونى ئیسلامى تیا بهدی بکرىَ و لهم سۆنگهیهوه ههڵسهنگاندنى ئهم بهرههمه بۆ زیاتر تێگهیشتن له بارى نێوان ئیسلام و گۆته ئێجگار چارهسازه. لهم نمایشنامهدا چهندین نمونهمان بهردهست دهکهوێت که گوزارشت له بهڵگه و چۆنێتى پهیوهندیى نێوان گۆته و ئیسلام دهکات، لهم نێوهندهدا دوو سیما رووناکییهکى زیاتریان ههیه:
سهرهتا کهسایهتیى حهزرهتى موحهمهد (د.خ) و، دووهم فێرکردنه زیندووهکانى ئیسلام، که بههۆى ئهم دوو سیمایهوه خۆشهویستیى دهروونى گۆته بۆ ئیسلام دهگاته ترۆپکه. یهکێک له بهشه قهشهنگهکانى ئهم نمایشنامه (ئاوازى موحهمهد)ى ناوه. ئهم شیعره دیالۆگێکى نێوان حهزرهتى عهلى و فاتیمهیه. گۆته ئهم شیعرهى له بههارى ساڵى (1773)دا هۆنیوهتهوه، چونکه گۆته کتێبگهلێکى ئێجگار زۆرى لهمهڕ حهزرهتى موحهمهد خوێندبوویهوه. گۆته لهم شیعرهدا کهسایهتیى دامهزرێنهرى ئاینى ئیسلام وهک رابهرى رۆحانى مرۆڤایهتى وێنا دهکات و بۆ باشتر مانفێستکردنى بابهت سود له تابلۆکردنى لافاوێکى توند و بههێز و ئاوێکى فراوان دهبات، تا بهو ئامرازه دهستپێکردنى جوڵهى ئهو له خاڵه بچووکهکانهوه تا گهشتنه هێزێکى گهوره باشتر مانفێست بکات. (به ههمان شێوه که تنۆکهکانى باران هێدى هێدى کۆ دهبنهوه و سهرهنجام لافاوێکى ترسناک به ڕێ دهخهن). گهشه و بهردهوامى پێشکهوتنى ئهم رووداوه گهورهیه، یهکگرتن و بهیهکتر شادبوونى زهریاى پڕفهڕ و بهرهکهتى گهورهیه. زهریا لهم پێگهیهدا سیمبولێکه له ههق. ئهم دیمهنه ههڵگرى ئهم پهیامهیه که ئهو، لێهاتووییه رۆحانییهکان و حهز و مهیله فیترییهکانى تری براکانى لهگهڵ خۆى هێنا، تا ئهوانه لهگهڵ خۆى رهوانهى دهریا بکات. ئهم تنۆک، ئاو، کانیاو و رووبارانه سهرهنجام دهبن به یهک و رهوانهى زهریا دهبن.
یهکێک له چهمکه فێرکردنه زیندووهکانى ئیسلام که ئێجگار کارى له گۆته کردبوو، چهمکى یهکتاپهرستییه. روون و ئاشکرایه سهربارى کهسایهتیى پێغهمبهر (د.خ) ئهوهى بوبووه فاکتهر ههتا گۆته نمایشنامهى موحهمهد بنووسێَت، چهمکى یهکتاپهرستییه. ههندێکى دیکه له ئهندێشهکانى گۆته نزیکى و لێکچوونێکى فره زیادى لهگهڵ ئایدۆلۆژییهکانى ئیسلامدا ههیه، باوهڕ به قهزا و قهدهر، یهکێک لهو ئهندێشانهیه. به بۆچوونى گۆته ئیسلام خۆبهدهستهوهدانه لهبهردهم خودا و ههرگیز نایهوێت خۆى له ههمبهر خواستى خودادا بووهستێنێت.
گۆته له دواڕۆژهکانى تهمهنیدا ئاوڕى زۆر لهم چهمکانه دهدایهوه که به چهند نمونهیهک لهوانه ئاماژه دهکهین: له ساتهوهختى لهشکرکێشیى فهرهنسادا (1792) گۆته گرفتار دهبێت و ژیانى دهکهویته مهترسییهوه. لهم رووهوه هۆنهر لهمهڕ ئهو دهرفهت و ساته ترسناکه دهڵێت:
مهترسی منى به توندى دهترساند و لهپڕ باوهڕم به قهزا و قهدهر و چارهنووس هێنا و ههر ئهم باوهڕه منى لهو ساته ههستیارهدا رزگار کرد و یارمهتیى دام، به راستى ئیسلام لهو ساتهوهختهدا باشترین رێنمونى من بوو. له ساڵى (1820)یشدا یهکێک له خزمهکانى گۆته به سهختى دوچارى نهخۆشى دهبێت: لهم بارهیهوه شاعیرى ئهڵمانى نامهیهک ئاراستهى هاوڕێکهى دهکات و دهنووسێت: لهم بارهیهوه ناتوانم هیچ بڵێم، تهنها وهک ئهو شته نهبێت که ئیسلام فهرموویهتى رهفتار بکهم. ههروهها له وهڵامى یهکێک له هاوڕێکانیدا که داواى لێ کردبوو ئامۆژگاریى بکات، دهنووسێت: لێرهدا ناتوانرێت ئامۆژگاریى کهسانى تر بکرێت، بهڵکو ههرکهسه و دهبىَ خۆى بڕیار بدات.
گۆته چوار ههفته پێش مردن و له تهمهنى (82) ساڵیدا دهنووسێت: لێره و له ههر جێیهک مرۆڤ دهربهندى ئهم هزرهیه که رووبهڕووبوونهوه لهگهڵ نههامهتى و پێشهاتهکاندا مهحاڵه، بهڵام ئهگهر به وردبینییهکى زیاترهوه بڕوانین، لهوه دهگهین که مرۆڤهکان دهتوانن خۆیان له داوى ترس قوتار بکهن، بهو مهرجهى لهنێو بیرکردنهوهى شیفابهخشى ئیسلامدا رهها بکرێن و پشت به خوا ببهستن.
بۆ ئێمه روون و ئاشکرایه که گۆته زۆرێک له چهمکه ئیسلامییهکانى ئهزموون کردووه و هاوڕێ و دۆستانیشى بۆ بانگهێشت کردووه. لهنێو کۆمهڵه وتووێژهکانى گۆته که لهلایهن ئهکریمهنهوه کۆ کراوهتهوه، دهتوانرىَ وهسف و ستایشێکى قهشهنگ لهمهڕ ئیسلام ببینرێت.
له سهردهمى لهشکرکێشیى ناپلیۆن بۆ ئهڵمانیا و بۆ تۆکمهکردنى زانیارییهکانى، ئهو ههله دهقۆزێتهوه و پهیوهندییهکى توندوتۆڵ له گهڵ ئهو سهربازه موسڵمانانهى که به هاوڕێیهتى سهربازانى روسیا هاتبوون بهرقهرار بکات. تهنانهت له وایمار بهشدارى مهراسیمێکى موسڵمانان دهکات، که ئهم بابهته نه تهنها خودى شاعیر، بهڵکو کار له دهوروبهر و بینهرانیش دهکات به شێوهیهک بۆ سبهینىَ بهردهم دهرگاى شار قهرهباڵغ دهبىَ و بۆ خوێندنهوه خوازیارى بهئهمانهت وهرگرتنى قورئان دهبن. گۆته پێش ئهمهش پهیوهندیى لهگهڵ قورئاندا دروست کردبوو، چونکه سهربازانى وایمار له جهنگى ئیسپانیادا لاپهڕهیهکى قورئانیان ـ که لهسهر دوایهمین سورهتى قورئان (ناس) نووسرابوو ـ بهدهست هێنابوو. گۆته له رۆژههڵاتناسى ئهڵمانى (فۆیرباغ) دهخوازێت ئهم سورهتهى له قورئان بۆ وهرگێڕىَ و خودى گۆتهش ههوڵ ئهدات دهستنووسه عهرهبییهکهى بنووسێتهوه.
دواتر گۆته شیعرهکانى دیوانى (شهرقى، غهربى) خۆى هۆنییهوه، بێگومان ئهگهر خوێندنهوه و زانیارییهکى تێروتهسهلى لهمهڕ ئیسلام نهبووبێت، ئهم بهرههمه ناتوانێت تا ئهو راده بهرزه کهشءههواى ئیسلام له خۆیدا بگونجێنێت .
سهرچاوهکانى گۆته بۆ خوێندنهوهى ئاینى ئیسلام، که ئهنگێزهى هۆنینهوهى دیوانى (شهرقى، غهربى) تیا بهدیهێنا، بریتى بوون له: قورئان و سوننهتى پێغهمبهر (د.خ) و ئهو کتێبانهى لهمهڕ ژیانى حهزرهتى موحهمهد (د.خ) نووسرابوون.
ئهم شیعره قهشهنگهى خوارهوه کارتێکراو له یهکىَ له ئایهتهکانى قورئانه و گوزارشت له کارتێکردنى گۆته دهکات له ئیسلام:
رۆژههڵات موڵکى خودایه
رۆژئاوا موڵکى خودایه
سهرزهمینهکانى باکور و باشور لهنێو دهستانى خودادا ئارامشیان گرتووه..
ئهم شیعره کارتێکراوه له ئایهتى (ۆلِڵهِ الْمَشْڕقُ ۆالْمَغْڕبُ ...).
یا خود ئهم پارچه شیعرهى خوارهوه له ماناى قوڵى ئایهتى (اهْدِنَا الێِرَاگَ الْمُسْتَقِیمَ)ـهوه وهرگیراوه:
ههرکات به کارێکهوه سهرقاڵ دهبم، یان شیعرێک دههۆنمهوه..
تۆ رێگاى راستم پىَ نیشان ده..
ههروهها ئهم پارچه هۆنراوهیه له ئایهتى حهڤدهى سورهتى (نحل) وهرگیراوه (ۆعَڵامَاتٍ ۆبِالنَجْمِ هُمْ ێهْتَدُونَ)..
ئهستێرهکانى له ئاسماندا دانا
رێنمان له وشکانى و له دهریادا
نابنه هێمایهک بۆ ئێوه
به درهوشاوهیى خۆیان له بهرزاییهکانى ئاسماندا..
ههروهها لهم دیوانهدا ئاماژه به بیروباوهڕ و هزرى گۆته نیسبهت به چارهنووس کراوه.
(بهدیهێنهر بیرى له ههموو شتێک کردۆتهوه، چارهنووس دیارى کراوه، کهواته پهیڕهوى له حیکمهت بکه، رێگا دهستى پێکردووه، کهوابوو گهشتهکه کامڵ که).
(دیوانى حیکمهتنامه)
ئهندێشهى گۆته لهمهڕ بوونهوهران و سروشت، ههروهها نمونهى ئهوهى که نیشانهکانى خوا دهتوانرىَ له سروشتدا ببینرێ، له دیواندا به شێوازێکى ئێجگار قهشهنگ و به کارتێکراو لهم ئایهته پیرۆزه :( إِنَ الڵهَ ڵا ێسْتَحْیِی ڕَنْ ێچْڕبَ مَپَڵا مَا بَعُوچَهً ...)(البقره 26) "خواى گهوره له بهنمونههێنانهوهى مێشووله خهجاڵهت ناکێشێت"، له پارچه شیعرێکى قهشهنگدا درهوشاوهتهوه: ئایا نابێت لهم نمونههێنانهوه سود وهرگرین که جێى پهسهندى منه، خواى گهوره ژیانى بۆ ئێمه له نێو نمونههێنانهوهیهکى مێشوولهدا روون کردۆتهوه. گۆته حهز و مهیلى خۆى بۆ ئیسلام له نێو دیوانى (رۆژههڵاتى)دا پیشان داوه و دهتوانرىَ شیعرگهلێکى فراوان له دیوانهکهیدا دهربهێنرێ که کارتێکراو بوون له ئایهتهکانى قورئان .
له شیعرێکى قهشهنگى نێو (زوڵهیخانامه)دا، ئاماژهى به ناوه جوانهکانى پهروهردگار کردووه. ههروهها چهمکى یهکتاپهرستى به گرنگترین سهوقاتى ئاینى ئیسلام دهزانێت، ههڵسهنگاندنى دانهدانهى شیعرهکان دهرفهتێکى ئێجگار زۆرى پێویسته، لهم رووهوه به شیعرێکى جوان و قهشهنگى گۆته له (ساقى نامه)ى دیوانى رۆژههڵاتییدا کۆتایى بهم بابهته دێنین:
ئهوهى که دهڵێن قورئان کۆنه
من نازانم
وه ئهوهى که ئهڵێن قورئان رووداوه
پرسیارێکم نییه..
تهنها ئهزانم که قورئان کتێبى کتێبهکانه
